Yolanda Castaño: “A poesía tamén fala de economía, traballo e supervivencia”

A Coruña

A poeta galega Yolanda Castaño vén de estrear en castelán o seu primeiro ensaio, Economía e poesía. Rimas internas, unha obra que xa fora publicada inicialmente en galego e que agora sae á luz da man da tradutora Ana Varela Miño para España e Latinoamérica. Trátase dunha reflexión profunda e incómoda sobre o vínculo entre a creación poética e a economía, sobre o valor simbólico e o valor material da poesía no mundo contemporáneo.

Trinta anos de experiencia poética

Castaño leva máis de tres décadas vinculada á poesía: recitais, festivais, charlas, obradoiros, traducións, xurados e un longo etcétera de actividades que lle permitiron vivir da poesía, malia os prexuízos que sempre a acompañaron. “Moitas veces, ao longo destes anos, escoitei iso de diso non vas vivir. Era un mantra que case querían que nós mesmas asumísemos”, explica.

Segundo a autora, a venda de libros representa apenas unha parte moi pequena dos ingresos dun poeta, xa que os dereitos de autor adoitan supoñer só o 10% do prezo de venda ao público. A verdadeira sostibilidade vén doutros espazos: recitais, festivais, mesas redondas, proxectos creativos híbridos con música ou audiovisual, ou mesmo a docencia.

A falsa autónoma: poesía e turbocapitalismo

Na conversa tamén houbo espazo para falar do seu último poemario, A falsa autónoma, que comparte paralelismos co ensaio. Nesta obra, Castaño aborda temas como a débeda, as dificultades económicas ou os imperativos dun turbocapitalismo que condiciona a vida das creadoras. A autora insiste en que tamén estes asuntos son poéticos, malia que tradicionalmente non se considerasen como tales:

“Non hai temas non poéticos; o poético é a ollada que botamos sobre eles.”

O reto do ensaio e a necesidade de residencias creativas

Para Yolanda Castaño, escribir ensaio foi un reto moi diferente á poesía. “Foi como picar pedra”, recoñece, tras vinte anos de concepción, sete de notas dispersas e dous de escrita consciente. Aínda así, destaca a importancia de as residencias artísticas como espazos fundamentais para concentrarse, recoller ideas e darlles forma a un proxecto creativo de longo percorrido.

Un horizonte para as novas xeracións

Castaño defende que, malia as dificultades, si é posible vivir da poesía, sempre que se diversifiquen os camiños e se combinen os circuítos locais, estatais e internacionais. O seu libro, traducido ao castelán, está a recibir grande interese fóra de Galicia, algo que considera unha oportunidade para abrir novos horizontes ás futuras xeracións de poetas.

Economía e poesía. Rimas internas está dispoñible en galego e agora tamén en castelán, editado por Páginas de Espuma. Un ensaio que abre o debate sobre o lugar da poesía no sistema económico e social actual, e que confirma a Yolanda Castaño como unha das voces máis lúcidas e necesarias da literatura contemporánea.