Xosé Manuel Pereiro: do 23F ao Atlantismo, unha vida de xornalismo crítico e cultura libre

A Coruña

Xosé Manuel Pereiro foi o gran protagonista este luns en La Galería de Hoy por Hoy A Coruña. Nunha conversa extensa e chea de memoria histórica, humor e reflexión crítica, o xornalista, músico e director da revista Luzes repasou a súa traxectoria: desde os seus inicios no xornalismo durante a Transición ata o movemento do Atlantismo, pasando por Radio Océano, Rock Bravú e a defensa actual da profesión xornalística.

Unha entrevista imprescindible para entender unha parte clave da historia recente do xornalismo galego.

A desclasificación de documentos e a memoria do 23F

A conversa arrincou coa actualidade: o anuncio do Goberno de desclasificar documentos históricos. Pereiro foi claro:

“Todo o que sexa desclasificar paréceme ben”.

Con ironía, lembrou que nin nos papeis do 23F nin noutros episodios históricos aparece o seu nome, pero si relatou onde estaba aquel 23 de febreiro de 1981: na Xefatura Superior de Policía da Coruña, onde acudían os xornalistas a recoller información nun tempo sen correos electrónicos nin redes sociais.

Daquela traballaba no Faro de Vigo, e a perspectiva de vivir en primeira liña un intento de golpe de Estado marcou unha xeración de profesionais. Sen televisión en directo nin internet, a radio era a única fiestra inmediata ao que estaba a pasar.

Da morte de Franco á facultade en Madrid

Pereiro tamén evocou outro momento histórico: a morte de Franco. Sen móbiles nin comunicación instantánea, a noticia tardou días en chegar a algúns lugares. Eran tempos nos que cubrir sucesos implicaba cruzar a cidade e acudir persoalmente á comisaría.

Pouco despois marcharía a Madrid para estudar Xornalismo, case por casualidade:

“Aconselláronme periodismo, acababan de facer a facultade en Madrid, e fun”.

Alí coincidiría con nomes fundamentais como Manuel Rivas, Sus Iglesias ou Santiago Romero. Foron anos convulsos, con cargas policiais incluídas —cabalo arriba polas escaleiras da facultade—, pero tamén de formación vital e política.

O xornalismo durante a Transición: multas e ameazas

A súa etapa universitaria e os primeiros anos profesionais estiveron marcados pola represión e a falta de liberdades. Pereiro lembrou multas de 50.000 pesetas por manifestarse contra unha celulosa en Quiroga e episodios de inxustiza que hoxe parecerían inverosímiles.

A comparación coa mocidade actual foi inevitable. Para el, a gran diferenza está nas expectativas:

• Antes existía a sensación de que se podía cambiar o mundo.
• Hoxe pesa máis a precariedade estrutural e a falta de horizonte estable.

“Agora a precariedade non é cando empezas, pode ser toda a vida”.

Que é o Atlantismo? A resposta galega á movida madrileña

Un dos momentos máis interesantes da entrevista foi a explicación do Atlantismo, movemento cultural que reivindicaba unha identidade propia fronte á estética mediterránea da movida madrileña.

Mentres en Madrid triunfaba “el rollo torero”, Pereiro e outros creadores apostaban por outra mirada:

• Reivindicación do norte.
• Cultura ligada á chuvia, ao mar e á identidade atlántica.
• Distancia crítica dos grandes focos mediáticos.

Antes xa participara na revista Loia, hoxe citada en libros de literatura galega, e máis tarde chegarían proxectos musicais como Radio Océano, grupo clave do rock galego alternativo e primeiro en publicar baixo o selo de Radio 3.

O Prestige e a televisión pública

Pereiro tamén relatou a súa experiencia como colaborador de TVE durante a crise do Prestige. Traballaba simultaneamente para El País e para a televisión pública, e lembrou como pasou de realizar reportaxes críticas a limitarse ao chamado “parte de manchas”.

Un episodio concreto marcou un punto de inflexión: unha pregunta incómoda a un mando militar sobre a chegada tardía de efectivos. Ao día seguinte, cambiaron as súas funcións.

A súa reflexión foi clara: nunca recibiu consignas explícitas, pero coñecía perfectamente o contexto no que traballaba.

A defensa da profesión: precariedade e credibilidade

Como membro do Colexio de Xornalistas, Pereiro amosou a súa preocupación por dous aspectos fundamentais:

1. A precariedade estrutural

Soldos baixos, inestabilidade e falta de recoñecemento profesional.

2. A perda de credibilidade

Nun contexto onde un whatsapp dun coñecido pode ter o mesmo impacto que unha información contrastada nunha redacción.

“Hai cousas que se elaboran en redaccións que son como os whatsapps dos cuñados”.

Unha autocrítica directa ao sector e unha chamada á responsabilidade ética dos medios.

Monte Alto, barrio e identidade

No tramo final da entrevista, Pereiro escolleu Monte Alto como o seu lugar da Coruña. Aínda que nunca puido vivir alí, sempre tentou traballar preto:

• Barrio con vida.
• Comercio de proximidade.
• Identidade propia.
• Moito bar e moita conversa.

Unha metáfora perfecta da súa traxectoria: arraigo, independencia e comunidade.

Unha vida entre xornalismo, música e pensamento crítico

A entrevista a Xosé Manuel Pereiro en La Galería deixou unha conclusión clara: é posible exercer un xornalismo crítico, participar na cultura alternativa e manter unha coherencia persoal ao longo de décadas de cambios políticos e tecnolóxicos.

Da Transición ao Prestige, do Atlantismo a Luzes, da facultade tomada por cabalos á era dos whatsapps virais, Pereiro representa unha xeración que viviu a transformación completa do ecosistema mediático galego e español.

E segue, como el mesmo di, “argallando cousas”.