Pegadas femininas nas artes galegas: Afundación recupera seis artistas esquecidas nunha nova exposición

A Coruña

A historia da arte non sempre contou todas as historias. Durante décadas, moitas artistas galegas quedaron fóra dos circuítos museísticos e do relato oficial da cultura. Agora, unha nova exposición pretende recuperar esas voces esquecidas.

A mostra “Outras historias posibles”, que se inaugura hoxe en Afundación, está comisariada pola historiadora da arte Susana Cendán e rescata o traballo de seis creadoras que deixaron unha pegada fundamental nas artes galegas: Ana García Pan, Emilia Guimerá, Anne, Tusi Sandoval, Blanca Silva e Laura Terré.

Mulleres artistas invisibilizadas na historia da arte galega

As artistas protagonistas da exposición comezaron a desenvolver a súa obra principalmente nas décadas dos 80 e 90, aínda que algunhas, como Ana García Pan, iniciaron a súa traxectoria xa a finais dos anos 70.

Segundo explica a comisaria Susana Cendán, a exposición busca ofrecer un contradiscurso ao relato artístico dominante daquela época, protagonizado fundamentalmente por grandes obras de expresión abstracta e por artistas homes.

“Naquel contexto tamén había mulleres artistas, pero a historia da arte simplemente non quixo velas”, explica Cendán.

Durante anos, as estruturas culturais —crítica artística, coleccionismo ou programación institucional— estiveron maioritariamente dominadas por homes, o que contribuíu á invisibilidade de moitas creadoras.

Cando o xénero condiciona o valor dunha obra

A desigualdade no mundo da arte non é só unha cuestión histórica. Segundo apunta Cendán, aínda existen casos nos que obras atribuídas inicialmente a artistas masculinos perden valor cando se descobre que foron creadas por mulleres.

Aínda que a percepción social mudou nas últimas décadas, a comisaria insiste en que a loita pola igualdade segue sendo necesaria.

“Hoxe a valoración das mulleres na arte non é a mesma que nos anos 70 ou 80, pero non podemos baixar a garda. En calquera momento podemos volver atrás”.

A importancia da educación e dos referentes femininos

Un dos ámbitos nos que esta invisibilidade segue presente é o educativo. Cendán lembra que en libros de texto relativamente recentes, ao abordar a arte contemporánea, non aparece mencionada ningunha muller artista.

Esta ausencia de referentes transmite unha mensaxe clara ás novas xeracións.

“Que lles estamos dicindo aos rapaces e rapazas de 10 ou 11 anos se parece que as mulleres non existen como axentes culturais?”

Para a comisaria, as institucións educativas teñen un papel fundamental na construción dunha historia da arte máis plural e representativa.

Maternidade e coidados: un obstáculo estrutural

Outro dos factores que historicamente condicionaron as carreiras das artistas é a desigual distribución dos coidados.

A maternidade segue sendo, segundo Cendán, un dos grandes obstáculos na traxectoria profesional de moitas mulleres, xa que son elas quen maioritariamente asumen as responsabilidades familiares.

Estas dinámicas sociais provocaron que moitas creadoras tiveran que renunciar a parte da súa carreira artística ou quedaran fóra do sistema cultural.

“Outras historias posibles”: revisando o relato da arte galega

A exposición que se inaugura en Afundación propón revisar o relato oficial da arte contemporánea en Galicia e recuperar o traballo de artistas que quedaron á marxe da historia dominante.

Grazas ao labor curatorial de Susana Cendán, o público poderá redescubrir a obra de Ana García Pan, Emilia Guimerá, Anne, Tusi Sandoval, Blanca Silva e Laura Terré, creadoras que contribuíron de maneira decisiva á escena artística galega das últimas décadas.

“Outras historias posibles” convértese así nun exercicio de memoria cultural que busca restituír o lugar das mulleres na historia da arte galega.